Khái niệm lạm phát? Phân loại và cách tính lạm phát

Lạm phát là từ mà bất kỳ chúng ta ai cũng quen thuộc khi mà ngày ngày giá cả càng thay đổi, đồng tiền mất giá ở các nước đang phát triển. Tìm hiểu về khái niệm lạm phát cùng những đặc điểm của lạm phát, ảnh hưởng của lạm phát đối với nền kinh tế cũng như các loại lạm phát hiện nay là gì,… chính là những chia sẻ mà Luận Văn Việt muốn gửi đến các bạn trong bài viết bên dưới.

1. Khái niệm lạm phát là gì? 

Lạm phát đề cập đến sự gia tăng giá của hầu hết hàng hóa và dịch vụ sử dụng hàng ngày hoặc thông thường, chẳng hạn như thực phẩm, quần áo, nhà ở, giải trí, phương tiện giao thông, nhu yếu phẩm tiêu dùng, v.v. Lạm phát đo lường mức thay đổi giá trung bình trong một rổ hàng hóa và dịch vụ trên thời gian. Lạm phát là biểu hiện của việc giảm sức mua của một đơn vị tiền tệ của một quốc gia.

Ví dụ xét về sức mua của đồng đô la, lạm phát xảy ra là khi giá của đồng đô la tăng dần và kéo theo đó là sức mua của nó cũng giảm dần theo thời gian. Nếu lạm phát xảy ra liên tục trong nhiều năm và nhiều thập kỷ, có thể nói là làm xói mòn đáng kể sức mua và khoản tiết kiệm mà bạn có. 

Ví dụ: Năm 2019 bạn mua 1 ổ bánh mì với giá 12000 đồng, nhưng đến năm 2020 bạn mua 1 ổ bánh mì cũng như vậy nhưng với giá 15000 đồng. Thì đây chính là sự mất giá của đồng tiền, còn gọi là lạm phát.

2. Phân loại lạm phát 

Lạm phát được chia làm ba loại chính với các mức độ khác nhau:

  • Lạm phát vừa phải
  • Lạm phát phi mã
  • Siêu lạm phát

2.1. Lạm phát vừa phải

Lạm phát vừa phải là lạm phát chỉ xảy ra với một con số, có tỷ lệ lạm phát thường dưới 10%/1 năm. Mức lạm phát vừa phải này làm biến đổi giá cả vừa phải, trong giai đoạn này nền kinh tế hoạt động bình thường và đời sống của người lao động vẫn ổn định.

Lạm phát này xảy ra ổn định, lãi suất tiền gửi không cao, giá cả tăng lên chậm và không xảy ra tình trạng mua hàng và tích trữ với số lượng lớn… Lạm phát vừa phải giúp người dân có tâm lý thoải mái, an tâm trong quá trình lao động, sản xuất. 

Lạm phát này xuất hiện khi các tổ chức kinh doanh có khoản thu nhập ổn định, ít rủi ro và đang ở trong tâm thế sẵn sàng đầu tư sản xuất kinh doanh. 

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-2

2.2. Lạm phát phi mã

Dạng lạm phát này xuất hiện khi giá cả tăng khá nhanh với tỉ lệ 2 hoặc 3 con số trong năm. Lạm phát này làm cho giá cả chung tăng lên, gây ra những biến động rất lớn về nền kinh tế, hoặc các hợp đồng đã được chỉ số hóa. 

Trong giai đoạn này người dân có xu hướng tích trữ hàng hoá, vàng bạc hay cả bất động sản và cho vay tiền ở mức lãi suất bất bình thường. Nếu lạm phát phi mã xảy ra nhiều và thường xuyên sẽ sẽ gây nên nhiều ảnh hưởng lớn và cả những sự thay đổi cấu trúc nền kinh tế một cách nghiêm trọng.

2.3. Siêu lạm phát

Siêu lạm phát xảy ra khi lạm phát tăng đột biến với tốc độ cao vượt qua giới hạn của lạm phát phi mã, siêu lạm phát giống được ví như một căn bệnh chết người. 

Khi tình trạng giá cả tăng nhanh và không ổn định, tốc độ lưu thông tiền tệ tăng lên rất nhanh, tiền tệ mất giá nhanh chóng, tiền lương thực tế của người lao động bị giảm mạnh khiến cho thông tin thị trường không còn chính xác, thị trường biến đổi và hoạt động kinh doanh bị rối loạn. Nhưng may mắn là siêu lạm phát rất hiếm khi xảy ra.

3. Cách tính lạm phát 

3.1. Tính theo CPI

Nếu gọi Po là mức giá cả trung bình của kỳ hiện tại và P-1 là mức giá của kỳ trước, thì tỷ lệ lạm phát của kỳ hiện tại được tính:

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-3

Có một số công thức khác nữa, ví dụ:

Tỷ lệ lạm phát = (log Po – log P-1) x 100%

3.2. Tính theo chỉ số giảm phát GDP

Ví dụ tính tỷ lệ lạm phát 2020 so với năm 2019 được tính như sau:

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-4

4. Ảnh hưởng của lạm phát và hậu quả của lạm phát

4.1. Nguyên nhân của lạm phát

Với những nguyên nhân của lạm phát như “lạm phát do cầu kéo”, “lạm phát do chi phí đẩy” là các nguyên nhân chính.

  • Lạm phát do cầu kéo

Dạng lạm phát này xảy ra khi nhu cầu của thị trường về mặt hàng tăng lên làm cho giá cả của nhiều loại hàng hóa khác trên  thị trường cũng tăng lên nên xảy ra lạm phát.

  • Lạm phát do chi phí đẩy

Dạng lạm phát này xảy ra khi các chi phí của doanh nghiệp như nguyên liệu, máy móc, bảo hiểm, tiền lương…. tăng lên. Khi giá cả của các yếu tố sản xuất tăng kéo theo là sự tăng lên về giá cả của một số sản phẩm của doanh nghiệp, nhằm đảm bảo lợi nhuận cho chính doanh nghiệp đó.

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-5

Với những nguyên nhân trên, một số tác động của lạm phát như sau:

4.2. Ảnh hưởng của lạm phát

Ảnh hưởng đến việc phân phối thu nhập và của cải

Tác động của lạm phát được cảm nhận không đồng đều bởi các nhóm cá nhân khác nhau trong nền kinh tế quốc dân – một số nhóm người kiếm được bằng cách kiếm được tài sản lớn và một số nhóm khác mất đi.

Ví dụ: Chủ nợ và con nợ:

Trong thời kỳ lạm phát, các chủ nợ thua lỗ vì họ nhận được hàng hóa và dịch vụ ít hơn so với thực tế họ đã nhận được khoản hoàn trả trong thời kỳ giá cả thấp. Mặt khác, các con nợ là một nhóm thu lợi trong thời kỳ lạm phát, vì họ trả nợ bằng đơn vị tiền tệ đã mất giá (tức là cùng một đơn vị tiền tệ bây giờ sẽ mua ít hàng hóa và dịch vụ hơn).

Ảnh hưởng đến sản xuất

Với những khái niệm lạm phát làm cho giá cả tăng cao kích thích sản xuất tất cả hàng hóa – cả tiêu dùng và tư liệu sản xuất. Khi người sản xuất thu được ngày càng nhiều lợi nhuận, họ cố gắng sản xuất ngày càng nhiều hơn bằng cách tận dụng tất cả các nguồn lực sẵn có theo ý của họ.

Nhưng, sau giai đoạn toàn dụng, sản lượng không thể tăng lên vì tất cả các nguồn lực đều được sử dụng hết. Hơn nữa, các nhà sản xuất và nông dân sẽ tăng lượng dự trữ của họ với kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng. Do đó, việc tích trữ và dồn ép hàng hóa sẽ tăng lên.

Ảnh hưởng đến thu nhập và việc làm

Lạm phát có xu hướng làm tăng tổng thu nhập bằng tiền (tức là thu nhập quốc dân) của cộng đồng nói chung do chi tiêu lớn hơn và sản xuất lớn hơn. Tương tự, khối lượng việc làm tăng lên dưới tác động của tăng sản lượng. Tuy nhiên, thu nhập thực tế của người dân không tăng tương ứng do sức mua của đồng tiền giảm.

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-6

Ảnh hưởng đến kinh doanh và thương mại

Tổng khối lượng nội thương có xu hướng tăng trong thời kỳ lạm phát do thu nhập cao hơn, sản xuất nhiều hơn và chi tiêu lớn hơn. Tuy nhiên, hoạt động thương mại xuất khẩu có thể bị ảnh hưởng do giá hàng hóa trong nước tăng.

Trong hầu hết lạm phát vì chi phí không tăng nhanh như giá lợi nhuận tăng cao. Nhưng tiền lương không tăng tương ứng với giá cả, gây khó khăn cho người lao động và ngày càng gia tăng bất bình đẳng. Như người ta thường nói, trong thời kỳ lạm phát, giá cả chuyển động theo thang cuốn và tiền lương theo cầu thang.

Ảnh hưởng đến Tài chính Chính phủ:

Trong thời kỳ lạm phát, doanh thu của chính phủ tăng lên khi có thêm thu từ thuế thu nhập, thuế doanh thu, thuế tiêu thụ đặc biệt, v.v. Tương tự, chi tiêu công tăng lên do chính phủ ngày càng phải chi nhiều hơn cho các mục đích hành chính và các mục đích khác. Nhưng giá cả tăng cao làm giảm gánh nặng nợ công thực sự vì một khoản tiền cố định phải được trả dần mỗi kỳ.

Ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

Lạm phát nhẹ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng lạm phát bỏ chạy cản trở tăng trưởng kinh tế vì nó làm tăng chi phí của các dự án phát triển. Mặc dù lạm phát ở mức độ nhẹ là điều không thể tránh khỏi và mong muốn ở một nền kinh tế đang phát triển, nhưng tỷ lệ lạm phát cao có xu hướng làm giảm tốc độ tăng trưởng bằng cách làm chậm tốc độ hình thành vốn và tạo ra sự không chắc chắn.

5. Giảm phát là gì? 

hinh-anh-khai-niem-lam-phat-7

Giảm phát thường liên quan đến sự giảm cung tiền và tín dụng, nhưng giá cả cũng có thể giảm do tăng năng suất và cải tiến công nghệ. Cho dù nền kinh tế, mức giá và cung tiền đang giảm phát hoặc tăng cao sẽ thay đổi sự hấp dẫn của các lựa chọn đầu tư khác nhau

Giảm phát làm cho chi phí danh nghĩa của vốn, lao động, hàng hóa và dịch vụ giảm xuống, mặc dù giá cả tương đối của chúng có thể không đổi. Giảm phát đã là một mối quan tâm phổ biến của các nhà kinh tế trong nhiều thập kỷ. Về mặt của nó, giảm phát có lợi cho người tiêu dùng vì họ có thể mua nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn với cùng mức thu nhập danh nghĩa theo thời gian.

Những nguyên nhân gây ra lạm phát khác nhau sẽ cho những ảnh hưởng của lạm phát khác nhau. Hiểu về khái niệm lạm phát và những dạng lạm phát hiện tại cùng cách tính lạm phát thường áp dụng ngày nay được xem là cách tốt nhất để bạn hiểu hơn về quy luật của nền kinh tế.

Nếu có bất kỳ thắc mắc gì trong quá trình học tập cũng như làm bài luận văn, bạn vui lòng liên hệ với Luận Văn Việt của chúng tôi qua số điện thoại: 0915 686 999 hoặc qua email: luanvanviet.group@gmail.com để được đội ngũ chuyên gia tư vấn, giải đáp chi tiết và nhanh chóng.

Chúc các bạn thật thành công trên con đường chinh phục tri thức của mình!

Nguồn: Luanvanviet.com

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Bài viết liên quan

0915686999
Zalo: 0915 686 999